عملیات مکه

انیمیشن عملیات مکه

بازدید : 3399 نفر ؛ دیدگاه : 3 دیدگاه
asabani-iran

ایران ، عصبانی ترین کشور دنیا ؟ ؟ ؟

بازدید : 1266 نفر ؛ دیدگاه : بدون دیدگاه

بی حجابی مجازی

بازدید : 848 نفر ؛ دیدگاه : بدون دیدگاه
رسانه یارگمنام</div>
  • شما در یارگمنام  

  •  
  • ویژگی های اخلاق خانوادگی و اجتماعی پیامبر (ص) 
  • هستید
  • ویژگی های اخلاق خانوادگی و اجتماعی پیامبر (ص)

    پیامبر اکرم (ص) الگویی کامل در همه ابعاد از جمله بعد خانوداگی و اجتماعی می باشد.

    حیات معنوی و الگویی خاتم رسولان، در عمل و رفتار پیروانش جلوه می کند.

    امروز بیش از هر زمان، پیروی از آن «الگوی کامل» و تأسی به آن «اسوه حسنه» بر امت آن حضرت ضروری است، تا نه تنها با قلم و تألیف و مقالات از ساحت نورانی پیامبر اعظم(ص) دفاع شود، بلکه مؤثرترین دفاع و رساترین تبلیغ، با «زبان عمل» صورت پذیرد و چشم جهانیان با مشاهده رفتار و اخلاقِ «امت محمدی» دریابند که آنچه در باره پیامبر به عنوان تبلیغ سوء، گفته و نوشته و پخش می شود بی اساس است و سیمای نورانی حضرت محمد(ص)، درخشان تر از آن است که با ابرهای تیره شبهات مخالفان و لجن پراکنی معاندان، از فروغ افشانی باز ماند.

    از این رو، در سال پیامبر اعظم(ص)، هم تبیین و طرح ویژگی های شخصیت بزرگ پیامبر ضروری است، هم آراستن خود به خُلق و خوی نبوی در همه ابعاد، از جمله در بُعد زندگی خانوادگی و برخوردهای اجتماعی.

    آنچه می خوانید، نمونه هایی از سیره اخلاقی نبی مکرّم در خانه و خانواده و میان خویشان و در جمع مردم و روابط اجتماعی است، تا از این رهگذر و در پی آشنایی بیشتر با این «مدل اخلاق»، رفتارمان نیز با اوصاف و سیره آن بزرگوار، همسو و هماهنگ باشد. اگر قرآن کریم ما را توصیه کرده که آنچه پیامبر خدا به شما داد، آن را بگیرید، «ما اَتاکم الرَّسُولُ فَخُذُوه» شامل پیروی از سیره آن حضرت نیز می شود، چرا که داده های حضرت رسول به امتش تنها در بُعد گفتار و فرمان نیست، بلکه سیره او نیز معیار و ملاک و میزان عمل است و به این سرمشق هم باید نیک توجه کنیم و آن را به شایستگی عمل کنیم.

    اینک مروری بر نمونه هایی از خُلق و خوی مصطفوی در مسائل خانوادگی و اجتماعی و معاشرتی:

    همدلی با خانواده

    اگر خانواده را مجموعه کوچکی به شمار آوریم که رفتار زن و شوهر و فرزندان با یکدیگر، آن را صفا می بخشد و همدلی میان افراد، آن را قوام و استحکام می دهد، نمونه این رفتار در خانه محمد(ص) دیده می شود.

    پیامبر خدا(ص) در خانه که بود، از هر نوع غذایی که فراهم می کردند می خورد و از آنچه خدا حلال کرده است همراه خانواده و خدمتکاران تناول می کرد و هرگز از غذایی بدگویی و مذمت نمی کرد: «کانَ رسول اللّه یأکل کُلَّ الأصناف مِنَ الطّعام و کانَ یأکُل ممّا احلّ اللّه له مع اهله و خَدَمِه اِذا أَکَلوا…». سرسفره با خانواده می نشست و غذا می خورد، مگر آنکه مهمانی وارد شود که آنگاه همراه مهمان غذا می خورد.

    از جلوه های این همدلی، تخصیص وقتی برای خانواده بود. پیامبر با آن همه اشتغالات و درگیری های مختلف، وقتی داخل خانه بود، اوقات خویش را سه بخش می کرد و غیر از وقت خاص برای خدا و عبادت و برای کارهای شخصی خویش، بخشی را هم مخصوص خانواده می کرد: «و جزءا لاِءهلِهِ.» روشن است که این گونه حضور عاطفی در خانه و انس با خانواده، در قوام کانون زندگی بسیار مؤثر است.

    مشارکت در کارهای خانه

    بار سنگین خانواده به دوش زن و مرد است. گرچه به لحاظ عادی، کارهای بیرون خانه به مرد سپرده می شود و کارهای داخل خانه را زن بر عهده می گیرد، ولی همکاری و مشارکت با همسر و افراد خانواده در امور مربوط به داخل خانه، هم کانون خانواده را گرم تر می سازد، هم محبت همسر را می افزاید، هم از سختی کار در خانه می کاهد.

    پیامبر اعظم(ص) چنین بود. جز آنکه به دوختن و وصله زدن کفش و لباس خویش مشغول می شد، در را باز می کرد، گوسفند را می دوشید، زانوی شتر را می بست و شیر آن را می دوشید، اگر خادم خانه خسته می شد، در آسیاب کردن گندم به او کمک می کرد و آب و ظرف وضوی خود را خودش مهیا می کرد تا هنگام برخاستن برای تهجّد شبانه برای کسی زحمت نباشد:

    «و کانَ یخصف النّعلَ و یُرقّع الثَوبَ و یَفْتَحُ البابَ و یَحْلِبُ الشّاةَ و یَعقِلُ البعِرَ فیحلِبُها وَ یَطْحَنُ مَعَ الخادمِ اِذا اَعیا و یَضَعُ طَهورَهَ باللّیلِ بِیده …».

    در نقل دیگری چنین آمده است:

    «یَخدِمُ فی مِهنَةِ اَهْلِهِ و یقطَعُ اللّحمَ؛

    در کارهای خانواده به آنان خدمت می کرد و با دست خود گوشت خرد می کرد.»

    همسرداری

    احترام، خوشرفتاری، حق شناسی، همکاری و محبت و وفا نسبت به همسر و شرکت در غم و شادی و راحت و رنج او، از نشانه های «همسرداری» است و ساختن بر مشکلات و تندی ها و بدخُلقی ها و صبوری بر ناملایمات و جفا، نشانه ای دیگر. پیامبر اکرم(ص) می فرمود:

    «اَلا خَیْرُکم خَیرُکم لِنسائِهِ وَ اَنا خیرُکم لِنِسائی؛

    آگاه باشید، بهترین شما کسی است که نسبت به همسرانش بهتر باشد و من بهترین شما نسبت به همسرانم هستم.»

    پیامبر اکرم(ص) با آنکه بیشتر همسرانش سالخورده بودند، بر اساس آیه قرآن که می فرماید: با زنان به نیکی رفتار و معاشرت کنید (عاشروهنّ بالمعروف)، با همه آنان خوشرفتاری داشت و بر بدرفتاری های آنان صبر می کرد و از سختگیری بر همسران و فرزندان نهی می نمود.

    وفاداری به همسر، یکی دیگر از جلوه های همسرداری است، یعنی همسر را و خوبی ها و خدمات و زحماتش را مد نظر داشتن و حتی پس از مرگ هم فراموش نکردن. رسول خدا حتی نسبت به زنانی که با همسر گرامی اش خدیجه کبرا رفاقت و رفت و آمد داشتند احترام می کرد. روزی پیرزنی خدمت آن حضرت رسید. حضرت به او خیلی ملاطفت و تکریم کرد. پس از رفتنش عایشه پرسید: او که بود؟ فرمود: او در زمان خدیجه سراغ ما می آمد. از نشانه های ایمان، وفاداری و خوش عهدی است.

    وفاداری پیامبر به حضرت خدیجه، مثال زدنی است. روزی پیامبر به یاد خدیجه افتاد و گریست، در حالی که کنار همسرانش بود. عایشه گفت: بر پیرزن عجوزی از پیرزنان سرخ روی بنی اسد گریه می کنی؟!

    پیامبر فرمود: وقتی که شما تکذیبم کردید او مرا تصدیق کرد، وقتی شما کفر ورزیدید او به من ایمان آورد، وقتی شما از فرزند آوردن عقیم بودید او برایم فرزند به دنیا آورد! عایشه گوید: از آن پس پیوسته می کوشیدم با یادکرد از خدیجه، جایی در دل پیامبر خدا باز کنم.

    این نشان قدرشناسی و وفای پیامبر نسبت به همسر خویش و از یاد نبردن خدمات و خوبی های اوست. خدیجه کبرا برای پیامبر خدا، مونس و همدم و پشتیبان و حمایت کننده ای جدی بود و چون پیامبر از محیط بیرون و مخالفت های قریش و حرف های ناپسند مردم رنجیده و غمگین می شد، وقتی به خانه می آمد، رفتار خدیجه، آن حضرت را تسکین و آرامش می داد و غمش کاهش می یافت؛ این بود که رسول خدا(ص) هم حرمت او را همواره نگه می داشت و از او به نیکی یاد می کرد و می فرمود: هیچ کس خدیجه نمی شود!

    مهمان نوازی

    احترام، پذیرایی، تکریم و ملاطفت نسبت به مهمان، از ارزش های اخلاقی است. رسول خدا(ص) برای مهمان خویش زیرانداز می انداخت، پذیرایی می کرد، با او هم غذا می شد و به نیازش رسیدگی می کرد.

    سلمان فارسی نقل می کند: به خانه پیامبر خدا(ص) رفتم، بالشی که مخصوص خودش بود پشت من قرار داد. و این رفتار را با مهمانان دیگر هم داشت. برای آنان زیرانداز می انداخت. بخصوص اگر خویشاوند بودند، تکریم بیشتری روا می داشت. به روایت امام صادق(ع) روزی یکی از خواهران رضاعی پیامبر به محضر آن حضرت رسید. چون نگاه پیامبر به او افتاد، خیلی خوشحال شد، ردای خود را زیر او پهن کرد و او را روی آن نشاند، با او به گفتگو مشغول شد و شادمانی نشان داد. چون آن زن برخاست و رفت، برادرش آمد. اما پیامبر نسبت به او عنایت و تکریم کمتری داشت. وقتی علت را پرسیدند فرمود: برای آنکه آن خواهر نسبت به پدرش مهربان تر از آن برادر بود.

    این برخورد علاوه بر مهمان نوازی، نگاه ارزشی حضرت را نیز نشان می دهد و خدمت به پدر را ملاکی برای شایستگی افراد بیان می کند.

    افرادی که مهمان حضرت می شدند، گاهی پس از صرف غذا نمی رفتند و می نشستند و به صحبت مشغول می شدند. پیامبر هم به روی خود نمی آورد و تحمل می کرد. تا آنکه آیه نازل شد و از مؤمنان خواست که وقتی مهمان پیامبر بودند، پس از صرف غذا متفرق شوند، چون نشستن بی جهت آنان، مزاحمت برای پیامبر بود و او را از کارهای دیگر باز می داشت.

    نیز روایت شده است که وقتی کسی وارد خانه حضرت می شد، رسول خدا(ص) به عنوان حرمت نهادن به او که مهمانش بود، هرگز از مجلس برنمی خاست و بیرون نمی رفت، تا آنکه خودِ آن شخص برخیزد و برود. به تکریم آن حضرت نسبت به سلمان فارسی اشاره شد. پیامبر پس از آن برخورد، به وی فرمود: ای سلمان! هیچ مسلمانی بر برادر مسلمانش وارد نمی شود و او به عنوان اکرام و احترام، زیرانداز برایش نمی گسترد، مگر آنکه خداوند او را می بخشاید. وقتی مهمان داشت، با مهمان غذا می خورد و دست از غذا خوردن نمی کشید مگر آنکه مهمان دست از طعام بکشد.

    احترام به واردین و مراجعین

    افزون بر مهمان نوازی که خصلت حضرت بود، چه در خانه یا مسجد یا بیرون، هر کس که به حضور او می رسید تا دیدار کند، یا حاجتی و کاری داشت، مورد تکریم پیامبر قرار می گرفت و به شخصیت آن وارد، احترام می کرد. شیوه حضرت چنین بود که وقتی شخصی به محضرش وارد می شد، زیرانداز خود را برای او می گسترد تا بنشیند و اگر نمی پذیرفت، آنقدر اصرار می فرمود تا طرف قبول کند: «و کانَ یؤثر الدّاخلَ علیه بِالوسادةِ الّتی تحَتَه، فانْ ابی اَنْ یَقبَلها عَزَمَ علیه حتّی یَفعَلَ.»

    وقتی در یکی از دیدارهای مردمی، اتاق حضرت پر از جمعیت بود، جریر بن عبداللّه وارد شد و داخل اتاق جایی برای او نبود. بیرون از اتاق نشست. پیامبر چون نگاهش به او افتاد، عبای خود را از دوش خود برگرفت و پیچید و به سمت او فرستاد تا روی آن بنشیند. اما جریر هم ادب نشان داد و عبای پیامبر را بر صورت خود نهاد و بوسه بر آن زد.

    این شیوه، تنها نسبت به آشنایان و افراد متشخّص انجام نمی گرفت، بلکه همگانی بود و هر کس خدمت او می رسید مورد اکرام قرار می گرفت و زیراندازش یا عبایش را برای او پهن می کرد، هر چند میان او و واردین، خویشاوندی و آشنایی و سابقه رفاقت نباشد: «و کان یُکرِمُ مَن دَخَل علیه، حتّی رُبّما بَسَط ثَوبَه لِمَنْ لیست بینَهُ و بینَهُ قِرابةٌ و لا رضاعٌ یُجلِسُهُ علیه.»

    چنین احترامی، نوعی تکریم ارباب رجوع بود که در سیره حضرتش وجود داشت. به این نمونه هم دقت کنید:

    مردی وارد مسجد شد و به حضور پیامبر رسید. رسول خدا(ص) تنها بود و مسجد هم وسیع. ولی پیامبر در عین حال جا به جا شد و برای آن مرد، جا باز کرد. وی گفت: یا رسول اللّه ! جا که وسیع است. حضرت فرمود:

    «اِنَّ حَقَّ المسلِمِ عَلَی المُسلِمِ اِذا رَآه یُریدُ الجلوسَ اِلیه اَنْ یَتَزَحْزَحَ له؛

    از جمله حقوق مسلمان بر برادر مسلمانش این است که وقتی دید می خواهد کنار او بنشیند، برایش جا باز کند و کنارتر بنشیند.»

    تلاش برای انجام خواسته مراجعین گامی دیگر در این راه بود. هر کس از وی درخواستی داشت، یا آن را انجام می داد، و اگر نمی توانست حداقل با سخن نیک و کلام نرم پاسخش را می داد و اخلاق نیکوی خود را شامل همگان می ساخت. اگر یک مراجعه کننده غریب و ناآشنا رفتار تندی داشت، به نحوی که اصحاب می خواستند با او به تندی عمل کنند، حضرت نمی گذاشت و می فرمود:

    هر گاه حاجتمندی را دیدید که آمده و خواسته ای دارد، او را پذیرایی و تکریم کنید: «اذا رأیتُم طالبَ الحاجَةِ یَطْلُبُها فَأرْفِدُوه.»

    مراعات حال مردم

    از جلوه های رحمت نبوی نسبت به امت، دلسوزی و ترحم و مهربانی بود و مردم و ضعیفان را مراعات می کرد و تا به آنان سخت نگذرد و این مصداق آیه شریفه «بالمؤمنین رؤوفٌ رحیم» است.

    سخنرانی طولانی و خطبه نماز جمعه مفصل و طول دادن نماز، معمولاً برای افراد ضعیف خسته کننده است. پیامبر خدا حال آنان را مراعات می کرد. به فرموده حضرت علی(ع):

    پیامبر خدا(ص) در عین حال که نمازش کامل بود، از همه کوتاه تر می خواند و خطبه هایش کوتاه ترین خطبه ها بود و حرف های غیر لازم کمتر می گفت.

    البته این در نماز واجب بود که به جماعت خوانده می شد، و گرنه نمازهای مستحبی را در خلوت خویش بسیار هم طولانی می خواند و آنقدر به عبادت می ایستاد که پاهای مبارکش ورم می کرد.

    پیامبر گاهی در نماز جمعه یا جماعت، صدای گریه کودک می شنید، نماز را سریع تر می خواند و تمام می کرد، تا مادر آن کودک به فرزندش برسد. آن حضرت با آنکه اغلب نمازهای مغرب و عشا را با فاصله می خواند، اما در سفرها که شتاب در پیمودن راه بود، یا در شب های بارانی، یا وقتی کار فوری داشت، «مغرب» را دیرتر و «عشا» را زودتر می خواند و دو نماز را با هم و بدون فاصله می خواند و می فرمود: هر کس رحم نکند، مورد ترحم قرار نمی گیرد!

    خطبه های کوتاه وی نیز مظهری از همین رحمت و مراعات بود «کانَ اقصرَ الناس خُطبةً و اَقَلَّهُ هَذَرا.»

    حتی هنگام غذا بر سر سفره های جمعی نیز مراعات حال افراد را می کرد تا کسی گرسنه نماند. چنین روایت شده است:

    «إَذا اَکَل مَع قومٍ طَعاما کانَ اوّلَ مَنْ یَضَعُ یَدَهُ و آخِرَ من یَرْفَعُها، لِیأکُلَ القومُ؛

    هر گاه همراه گروهی غذا می خورد، اولین کسی بود که دست به سوی غذا می برد و آخرین نفری بود که دست از طعام برمی داشت، تا دیگران بخورند.»

    چون اگر چنین نمی کرد، شاید کسانی از روی حجب و حیا با آنکه سیر نشده اند دست از غذا بکشند، یا در آغاز طعام با آنکه بسیار گرسنه و بی تابند، به لحاظ رعایت ادب، آغاز به خوردن نکنند. این رفتار، سبب می شد کسی گرسنه از سر سفره برنخیزد.

    گاهی آن حضرت سواره بود. اجازه نمی داد کسی یا کسانی پیاده همراه او بیاید. یا او را سوار بر مرکب خویش می کرد، یا اگر طرف حاضر نبود سوار شود، می فرمود: پس جلوتر برو و در فلان جا منتظرم باش تا برسم.

    گاهی کودکی را می آوردند که حضرت برایش دعا کند تا نامگذاری کند. حضرت برای تکریم خانواده اش کودک را به آغوش می گرفت و کودک در دامن پیامبر گاهی ادرار می کرد. بعضی از حاضران بر سر بچه داد می کشیدند، حضرت آنان را نهی می کرد و می فرمود: بگذارید ادرارش تمام شود. سپس بعد از دعا یا نامگذاری و خوشحال کردن بستگان آن کودک برمی خاست و جامه خویش را می شست و چنان رفتار می کرد که آنان تصور نکنند پیامبر از این پیش آمد ناراحت شده است و این نهایت مراعات حال مردم و لطف و مهرورزی به آنان است.

    ادب و تواضع

    ادب در برخورد، هم محبوبیت آور است، هم نشانه شخصیت انسان، هم نشان حرمت نهادن به انسان های دیگر.

    پیامبر خدا(ص) ادب شده الهی بود و می فرمود: «اَدّبنی ربّی فَأحَسَن تأدیبی»، هم در رفتارش با مردم، ادب را رعایت می کرد.

    ادب، جلوه های مختلف دارد که در نگاه، سخن، جواب، نشستن، غذا خوردن و … خود را نشان می دهد. پیامبر خدا(ص) افراد را با بهترین لقب ها صدا می کرد و از نام بد نهادن بر اشخاص پرهیز داشت. هرگز رسول خدا(ص) را ندیدند که پای خود را پیش همنشین خود دراز کند: «ما رُئِیَ مُقدِّما رِجْلَهُ بَیْنَ یَدَی جلیسٍ لَهُ قَطُّ» آن حضرت هرگز کلام کسی را قطع نمی کرد، بلکه گوش می داد تا سخنش به پایان برسد. نزد دیگران آروغ نمی زد، خنده اش تبسم بود و به حد قهقهه نمی رسید، هرگز زانوهای خود را پیش دیگران لخت نمی کرد: «ما اَخرَج رُکبَتَیهِ بَینَ یدیْ جلیسٍ لَهُ قَطُّ»، هنگام غذا خوردن بر سر سفره هم که می نشست، زانوان و قدم های خویش را جمع می کرد و مثل نمازگزار در حالت تشهد می نشست، با حوصله به حرف های دیگران گوش می داد، وقتی هم سخن می گفت، سخن خویش را با لبخند می آمیخت:

    «کانَ رسولُ اللّه (ص) اِذا حَدَّث بحدیثٍ تَبسَّمَ فی حدیثهِ».

    از نشانه های دیگر ادب نبوی، آراستگی هنگام حضور در جمع مسلمانان بود. وقتی می خواست به مسجد برود یا در جمعی حاضر شود، نگاه در آینه می کرد. سر و صورت خود را شانه می زد و مرتب می کرد و خود را هم برای خانواده و هم برای اصحاب می آراست و می فرمود: خداوند دوست دارد که بنده اش وقتی نزد برادرانش بیرون می آید، خود را برای آنان آماده و آراسته سازد. عطر زدن و خوشبویی آن پیامبر نیز جلوه ای از ادب رفتاری حضرت در اجتماع بود.

    این پست در تاریخ تیر ۵, ۱۳۹۷ توسط تیم نوشتار یارگمنام ارسال شده است .

    84
    ارسال نظر
    1 . دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط رسانه یارگمنام در وب منتشر خواهد شد.
    2 . پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
    3 . پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

    تمامی حقوق اعم از قالب ها و نوشته ها نزد یارگمنام محفوظ می باشد و کپی برداری از آن ها پیگرد قانونی دارد . کپی از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد .

    Coding By S-Mohammad-H